КОРАСОЧ ОНА МАҚБАРАСИ

Қадимий Сайрам қишлоғида, бугунги кунда Чимкент шаҳрининг шарқий қисмидаги маҳалла сифатида танилган ҳудудда, Жанубий Қозоғистоннинг энг эъзозли ёдгорликларидан бири – Қорасоч она мақбараси қад кўтарган. Бу шаҳарнинг асосий “аёлларга бағишланган” ёдгорлиги бўлиб, буюк сўфий мутафаккир Хожа Аҳмад Яссавийнинг онасига бағишланган.

Қорасоч она, асли исми Ойша Биби бўлиб (Тараздаги шу номли тарихий шахс билан адаштирмаслик керак), Иброҳим ота рафиқаси ва туркий дунё келажакдаги маънавий устози Хожа Аҳмад Яссавийнинг онаси эди. У ўзига хос ҳаётий кучга эга бўлган, инсонларни даволай олган, тушларни таъбир қилган ва доимо муҳтожларга ёрдам берган. У оналик ва аёллик донишмандлигининг тимсоли сифатида эъзозланган. Ҳар йили минглаб аёллар фарзандли бўлиш ва оилавий фаровонлик учун дуо қилиш мақсадида унинг мақбарасига ташриф буюрадилар.

Қорасоч онанинг дафн этилган жойидаги илк иншоот XIII асрда қурилган. Вақт ўтиши билан иқлим шароити ва ер ости сувлари таъсирида жиддий зарар кўрган. XIX асрда бино ўша даврнинг энг яхши материаллари асосида қайтадан барпо этилган. Оқ пишиқ ғиштлар мақбарага ўзига хос поклик ва енгиллик бағишлайди, ёғоч элементлар ва нақшинкор безаклар эса ҳозиргача яхши сақланиб қолган.

Мақбаранинг ўлчами 27 × 27 метр бўлиб, баландлиги тахминан 5 метрни ташкил этади. Барабан устига ўрнатилган гумбаз меъморий композицияга уйғун тарзда жойлашган. Пештоқ кеч ўрта аср меъморчилиги анъаналарига мувофиқ безатилган. Кириш қисмининг чап томонида очиқ китоб шаклидаги гранит поя жойлашган бўлиб, унда Қуръон оятлари араб тилида ва уларнинг қозоқ тилидаги таржимаси ўйиб ёзилган.

Қорасоч она нафақат ўз даврининг ҳурматли аёли, балки таълим ҳомийси ҳам бўлган. У оддий халқ орасида илм олишни рағбатлантириб, ўз намунаси билан инсонларни илҳомлантирган. Бугунги кунда унинг мақбараси Туркистон вилоятидаги муҳим маънавий зиёрат масканларидан бири ҳисобланади .